O rural da Estrada: a resistencia das raíces

Sindo Villamayor · BNG

A mañanciña furiosa batendo no flamante Pazo de Xerlís trallaba o coche oficial polas estradas de limpo. Soa coma un corazón alleo a unha paisaxe que xa non sei se é paisaxe ou cicatriz: montes cubertos de eucaliptos, altos e fríos, coma unha multitude sen rostro. Todo medra rápido, todo se repite, todo cheira a madeira futura e a abandono antigo.

No pazo, morna, xente que traballa coa paciencia do que non pode renderse, que sabe o nome das cousas pequenas: a herba, o leite, a choiva miúda, o tempo exacto das colleitas. Hai nas súas mans unha verdade que non cabe nos informes nin nas campañas. Saúdan con respecto, con esa humildade que é tamén unha forma de orgullo.

E nesa humildade está tamén a ferida, porque o rural da Estrada leva tempo esmorecendo sen facer ruído. As aldeas van quedando baleiras, as casas péchanse, os camiños medran en herba e silencio, e a falta de relevo xeracional convértese nunha evidencia dolorosa: xa non hai quen quede porque non hai quen poida vivir.

E con todo, sería inxusto falar só de abandono. Aínda hai vida. Hai veciños que resisten, mans que seguen traballando a terra cando todo empurra a deixala, gandeiros que manteñen abertas as leiras como quen mantén acesa unha luz teimuda no medio da noite. Esa resistencia silenciosa é o que impide que a desaparición sexa total.

Pero non se pode construír un futuro só coa teimosía dos que quedan. Non abonda con discursos. Mentres se fala de sostibilidade, a paisaxe empobrécese, retroceden as especies autóctonas e avanza un modelo que reduce o país a recurso, a monocultivo sen memoria.

Os produtores continúan atrapados nun sistema que lles esixe producir sen garantirlles mercados xustos nin unha cadea de distribución que lles permita vivir dignamente do seu traballo. Milleiros de terras quedan baldías, cubertas de toxo e abandono, cando poderían ser futuro se houbese unha política agraria valente e ferramentas eficaces para mobilizalas.

E sobre esta fraxilidade proxéctanse ademais novas ameazas, industrias agresivas que pretenden instalarse como se o territorio fose un espazo dispoñible e non un ecosistema vivo, tratados internacionais que colocan o noso agro nunha competencia desigual, e unha conectividade deficiente que segue condenando moitas parroquias a quedar fóra do tempo.

O rural da Estrada non precisa nostalxia nin folclore. Precisa decisión política, servizos, estrutura económica e futuro real. Porque cando unha aldea morre non desaparece só un lugar no mapa: desaparece unha maneira de estar no mundo, unha cultura, unha memoria colectiva.

E aínda así, mentres quede alguén que siga abrindo unha corte pola mañá, mentres haxa quen continúe traballando a terra coa paciencia das raíces, este país non estará completamente perdido.